Album z Gierczyc i wykład o Wandzie Chełmońskiej – nowe nabytki Zamku

W zamkowych murach pojawił się kawałek prywatnej kroniki wojennej, który łączy sztukę z historią Ziemi Sandomierskiej. W Sandomierzu muzealne zbiory wzbogaciły się o rysunkowy album Wandy Chełmońskiej i serię fotografii, a muzeum zaprasza na wykład, który wprowadzi w kontekst tych przedmiotów. To okazja, by zobaczyć prace artystki, której twórczość dokumentuje życie dworu i obraz miasta podczas okupacji.

• W wykładzie opowieść o artystce i o tym, co trafiło do Muzeum Zamkowego
• Sandomierz i okolice zapisane ołówkiem i akwarelą
• Co warto zobaczyć i jak zaplanować wizytę

W wykładzie opowieść o artystce i o tym, co trafiło do Muzeum Zamkowego

W muzealnej Sali Edukacyjnej zaplanowano spotkanie poświęcone osobie i twórczości Wandy Chełmońskiej. Wykład poprowadzi Renata Grzebuła – adiunkt Działu Sztuki Muzeum Zamkowego w Sandomierzu. Najważniejsze informacje o wydarzeniu:

• 6.03.2026 (piątek), godz. 17.00
• miejsce: Sala Edukacyjna Muzeum Zamkowe w Sandomierzu
• prowadząca: Renata Grzebuła

W programie omówienie najnowszych nabytków, w tym albumu rysunków zatytułowanego „Gierczyce wojenne: 1939-1941” oraz zestawu 11 czarno-białych fotografii z okresu 1942–1944, zakupionych w 2025 roku przy wsparciu Banku Spółdzielczego w Sandomierzu. Muzeum przypomina także, że podczas weekendu z Dniem Kobiet – 7–8.03 – wstęp dla pań do Zamku kosztuje symbolicznie 1 zł.

Sandomierz i okolice zapisane ołówkiem i akwarelą

Album powstał w czasie pobytu artystki w dworze Łempickich w Gierczycach i jest ważnym dokumentem lokalnym. Kilka faktów, które warto znać przed obejrzeniem:

• format albumu: wys. 19,8 cm, szer. 16 cm, grubość ok. 1,5 cm; zawiera 184 nieponumerowane strony; na kartach znajduje się około 103 rysunków; techniki: ołówek, kredka, tusz, akwarela; pierwotnie kartki oddzielały kolorowe bibułki.
• materiały do kolekcji trafiły do Muzeum dzięki darowiźnie córki artystki prof. Marii Krystyny Boczkowskiej przekazanej w 1997 i 1998 roku oraz zakupom z 2025 roku.
• treść albumu to mieszanka portretów, scen towarzyskich, rysunków plenerowych i karykaturalnych uwag z życia dworu – dokumentacja codzienności w czasie okupacji; pojawiają się nazwiska rodów i osób związanych z regionem.

Dla mieszkańców szczególne znaczenie mają widoki i ujęcia architektury – w zbiorach Muzeum znajdują się też prace Chełmońskiej przedstawiające m.in. Bramę Opatowską, Rynek, ratusz i kościół św. Jakuba. Album daje rzadką możliwość zobaczenia dworu Łempickich w Gierczycach w różnych porach roku – obiekt, który spłonął i został rozebrany po 1966 roku, dzięki temu odtwarza fragment utraconego krajobrazu.

Co warto zobaczyć i jak zaplanować wizytę

Dla kogo ten materiał jest ważny i co z niego wynika? Kilka praktycznych wskazówek i uwag:

• zwrócić uwagę na opisy do rysunków – autorka często podpisywała ilustracje krótkimi, czasem ironicznymi notkami, które uzupełniają obraz sytuacji;
• szczególnie cenne są widoki dworu, sceny z życia codziennego i portrety osób związanych z regionem – to źródło do lokalnej pamięci historycznej;
• zakup albumu i fotografii był możliwy dzięki finansowemu wsparciu Banku Spółdzielczego w Sandomierzu, co warto odczytywać jako przykład współpracy instytucji i muzeum przy ratowaniu dziedzictwa;
• podczas weekendu z Dniem Kobiet – 7–8.03 – panie mogą zwiedzać Zamek za 1 zł, co jest dobrą okazją, by połączyć wykład z oglądaniem zbiorów.

Kilka faktów o samej artystce, które pomagają zrozumieć kontekst zbiorów: Wanda Chełmońska urodziła się 13 stycznia (ok. 1889), kształciła się m.in. w Paryżu, po wojnie wróciła do Poznania, gdzie prowadziła działalność dydaktyczną; zmarła 15 listopada 1971 i pochowana została na Powązkach. Jej rysunkowy album z Gierczyc to nie tylko dzieło artystyczne, ale też kronika miejsca – dla Sandomierza i okolic to uzupełnienie pamięci o życiu kulturalnym i społecznym w trudnych latach wojny.

na podstawie: UM Sandomierz.